Hiện nay, không ít gia đình trong khu phố cổ Hội An muốn cơi nới, chỉnh sửa di tích vì nhu cầu kinh doanh, thương mại và sinh hoạt. 

Sai phạm vẫn diễn ra

Chỉ riêng trong 3 tháng cuối năm 2009, bộ phận nghiệp vụ tu bổ di tích của Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích (QLBTDT) Hội An đã tiếp nhận 68 hồ sơ xin phép xây dựng trong khu phố cổ, trong đó có 32 hồ sơ ở khu vực I và 36 hồ sơ ở khu vực II. Qua kiểm tra, xem xét, Trung tâm đã tham mưu cấp phép 41 hồ sơ và hướng dẫn, chỉnh sửa 20 hồ sơ khác. Trung tâm cũng phối hợp với các phường kiểm tra công tác xây dựng trong khu phố cổ và đã phát hiện 5 trường hợp, trong đó có 4 trường hợp ở khu vực I vi phạm trật tự xây dựng đô thị.

Việc sửa chữa, tu bổ trực tiếp gây biến dạng di tích

“Chỉ cần chỉnh sửa mặt tiền nhà cổ để tiện việc sắp đặt hàng hoá buôn bán, người dân đã vô tình đánh mất đi giá trị của ngôi nhà mà cha ông đã để lại. Tôi rất mừng là công tác quản lý của Hội An về xây dựng trong phố cổ khá rõ ràng, cụ thể, dựa trên nhiều yêu cầu về bảo tồn nhưng sai phạm vẫn diễn ra là điều đáng lo ngại” - Tiến sĩ Utsumi - Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản nói.

Nhiều năm qua, mặc dù các đơn vị chức năng đã tổ chức tuyên truyền, triển khai liên tục các nội quy, quy định của thành phố và thành lập đội kiểm tra chuyên trách nhưng vẫn còn tình trạng sai phạm ở một số di tích. Nhiều trường hợp đã tự ý lót nền bằng gạch hoa, đập vách ngăn trong nhà, đập vách ngăn 2 nhà liền kề để mở rộng không gian buôn bán. Rất nhiều chi tiết kiến trúc, hạng mục thi công không đúng nội dung giấy phép xây dựng, thậm chí chủ di tích còn lén lút làm vào ban đêm để “qua mặt” cơ quan chức năng.

Ông Nguyễn Chí Trung - Giám đốc Trung tâm QLBTDT Hội An cho rằng: “Nhiều người vì lợi ích buôn bán nên cố tình làm theo ý mình. Bên cạnh đó, việc quản lý của chúng ta vẫn chưa chặt chẽ. Công tác kiểm tra, giám sát trên lĩnh vực này còn thiếu thường xuyên dẫn đến tình trạng di tích ngày càng đối diện với nguy cơ biến dạng”.

Cương quyết chấn chỉnh

Hiện nay, việc bảo vệ khu phố cổ đã được Hội An đặt trong mối quan hệ tổng thể, không đơn lẻ, không tách rời nhau từ cơ sở hạ tầng, cảnh quan đường phố, kiến trúc của từng công trình đến các khoảng đất trống, sân trời, sân vườn của mỗi ngôi nhà và tất cả đều phải được giữ gìn cẩn trọng.ôố

Phố cổ Hội An đối diện với nguy cơ biến dạng di tích

Ông Nguyễn Sự - Bí thư Thành uỷ Hội An khẳng định: “Ngay từ bây giờ, các cơ quan, đơn vị có chức năng tham mưu, giải quyết cấp giấy phép cho công dân, tổ chức phải đảm bảo nguyên tắc bảo tồn các giá trị nguyên gốc đồng thời thận trọng trong công tác khảo sát, hướng dẫn lập hồ sơ thiết kế sửa chữa, trùng tu di tích. Việc xác định, chứng minh các yếu tố gốc, dấu vết cổ để làm cơ sở cấp giấy phép phải đảm bảo các căn cứ khoa học và mang tính thuyết phục cao”.

Kể từ nay, Hội An không giải quyết cấp giấy phép cho những công trình xây dựng trên diện tích đất chưa có nhà ở trong khu vực I của khu phố cổ, kể cả những diện tích đất trống đã được chuyển nhượng nhằm bảo vệ nghiêm ngặt cảnh quan, kiến trúc của quần thể di tích. Ngoại trừ những trường hợp đặc biệt phải được sự thống nhất của lãnh đạo thành phố. Trung tâm QLBTDT tham mưu bổ sung, điều chỉnh quy chế quản lý, bảo tồn, sử dụng di tích trong khu phố cổ Hội An đảm bảo tính chặt chẽ. Mặt khác, trong quá trình thực hiện chức năng quản lý, bảo tồn khu phố cổ, nếu có những chủ trương đã được thống nhất nhưng không phù hợp với thực tiễn, các cơ quan chức năng phải tham mưu cho thành phố điều chỉnh, bổ sung phù hợp và đảm bảo tính khả thi.

Ông Lê Văn Giảng - Chủ tịch UBND thành phố Hội An cho biết: “Khi phát hiện vi phạm, các phường có trách nhiệm lập biên bản ghi rõ nội dung vi phạm và biện pháp xử lý. Trong vòng 12 giờ, UBND phường phải ban hành quyết định đình chỉ hành vi vi phạm, buộc chủ đầu tư thực hiện các nội dung trong biên bản và báo cáo khắc phục về UBND thành phố”.

Hy vọng, với những giải pháp này, Hội An sẽ kịp thời chấn chỉnh tình trạng vi phạm trật tự xây dựng trong khu phố cổ, góp phần quản lý, bảo tồn và phát huy tốt giá trị di sản kiến trúc mà các thế hệ tiền nhân đã gây dựng cho hôm nay./.