Tôi về làng Cơ Giáo trong một buổi trưa hè, từ ga Thường Tín – Hà Tây, đi dọc theo triền đê sông Hồng khoảng 7,5 km là đến xã Hồng Vân – cái vùng đồng quê chiêm trũng đang thay da đổi thịt từng ngày nhờ cây cảnh. Thấy tôi chụp ảnh, ông cụ Tứ 70 tuổi - hồ hởi bắt chuyện với nét mặt rạng ngời: “Làng bây giờ khá lắm, có tới vài chục tỷ phú rồi, biệt thự vườn, nhà vườn cứ mọc lên như nấm”.
Từ đói nghèo trở thành tỷ phú
Chẳng ai ngờ được, chỉ mới vài năm trước, người dân làng Cơ Giáo quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho giời”, tay cuốc, tay cầy vất vả quanh năm chỉ đủ ăn, người khấm khá chỉ dám buôn bán nhỏ, không lỗ đã là may. Vậy mà bây giờ, nhiều người trong làng đã biết cách làm ăn, trở thành tỷ phú nhờ kinh doanh cây cảnh, họ rất biết ơn người đầu tiên đưa nghề kinh doanh cây cảnh về làng, đó là anh Ngô Xuân Giang - một thanh niên mới 35 tuổi - hiện đang là “Chi hội làm vườn xã”.
Trong ngôi nhà khang trang 4 tầng được bao quanh bởi hàng triệu cây giống và những gốc cây cảnh lâu năm, anh Giang say sưa với những kế hoạch và dự định sắp tới của mình.
Vợ chồng anh Giang bắt đầu kinh doanh cây cảnh từ năm 1997, thực ra lúc đó anh chẳng có kinh nghiệm buôn bán hay chăm sóc cây cảnh gì. Xoay đủ thứ nghề mà đói nghèo vẫn không buông tha, may nhờ một lần lên Hà Nội, gặp người bà con đang kinh doanh cây cảnh, thấy làm ăn được, hai vợ chồng vay mượn họ hàng được 10 triệu đồng làm vốn để kinh doanh, bắt đầu từ việc mua lại cây cảnh và đẩy xe bán rong trên phố. Thế rồi “bén duyên với nghề”, “cái khó ló cái khôn”, từ kinh nghiệm lấy hàng bán rong, vợ chồng anh Giang tìm đến những nơi chuyên trồng cây cảnh để học hỏi kinh nghiệm và mua cây giống về trồng. Khi thì Lào Cai, Yên Bái, Bắc Giang, rồi vào cả Lâm Đồng, Đắk Lắk,… để lần tìm giống, cứ dăm bữa nửa tháng là anh lại mang về cả xe ô tô đầy cây giống để trồng. Sau đó tìm cách giao dịch, liên hệ với các nơi có nhu cầu mua cây cảnh để bán. Cứ như vậy, đến năm 1999, khi đã kiếm được một số vốn nhất định, anh bỏ hẳn nghề bán dạo, chuyển sang cung cấp cây giống, cây cảnh thành phẩm cho các nơi. Nhiều nông trường, cơ quan, xí nghiệp, cửa hàng kinh doanh cây cảnh ở khắp miền Bắc đã trở thành bạn hàng thân thiết của anh, có nơi đã đặt mua của anh đến cả triệu cây giống. Hàng ngày anh xuất đều đều hàng trăm gốc cây cảnh cho các đơn vị đặt hàng. Hiện nay, vốn liếng kinh doanh cây cảnh của anh đã lên tới hàng chục tỷ đồng, lúc nào cũng có 6-7 công nhân chăm sóc cây cảnh với mức lương 500-600 nghìn đồng/ người/ tháng.
Thành công nối tiếp thành công, anh Giang trở thành tấm gương sáng được cả xã biết tới với sự khâm phục và tự hào, bởi sự thành công của anh Giang không chỉ giúp gia đình anh thoát khỏi đói nghèo mà thành công ấy còn được nhân rộng ra cả xã, hàng trăm hộ đã tìm đến để học hỏi kinh nghiệm làm giàu. Mới đây, anh Giang đã vinh dự được nhận bằng khen “Nông dân làm kinh tế giỏi” của Hội Nông dân Việt Nam cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tây.
Cùng nhau thành “làng tỷ phú”
Không giấu nghề, với tinh thần giúp đỡ bà con để mọi người cùng nhau phát triển, thoát khỏi đói nghèo, anh Giang đem hết kinh nghiệm từng trải truyền đạt lại cho bà con, và nhiều khi hỗ trợ cả về kinh tế cho nhiều hộ dân. Anh Giang trở thành người thầy giáo, nhà anh đã trở thành lớp học của hàng trăm thanh niên trong làng nghề đến xin học nghề. Những năm qua, nhiều thế hệ thanh niên trong làng đã thành công trong việc làm kinh tế theo mô hình nuôi trồng và kinh doanh cây cảnh.
Anh Nguyễn Văn Hiệp - một tỷ phú mới của làng - tâm sự: “Tất cả sự đổi thay của làng ngày hôm nay đều nhờ vào cây cảnh, mà anh Giang là người có công đầu”. Cũng nhờ học hỏi kinh nghiệm từ anh Giang, anh Hiệp tập trung hết vốn liếng vào kinh doanh cây cảnh, vay mượn thêm và bán cả chiếc xe máy đang đi để mua giống cây. Sau 5 năm, anh đã trở thành tỷ phú của làng. Biệt thự của anh Hiệp cao 3 tầng, nằm trên mảnh đất có diện tích 3.000m2, với khoảng 2.000 gốc cây cảnh, chủ yếu là sanh, si, đa, vạn tuế… có những cây tuổi thọ tới 6-7 chục năm với đầy đủ các thế: trực, nghiêng, long giáng, long thăng… Đáng chú ý là cây sanh trên trăm tuổi của anh đã được một công ty đặt giá trên 600 triệu đồng, chỉ chờ ngày khánh thành công ty là đến lấy.
Cùng với anh Giang, anh Hiệp hiện nay có tới 20 thanh niên trong làng đã trở thành tỷ phú, như anh Long, anh Chi, anh Quỳnh, anh Tuấn… Các biệt thự vườn, nhà vườn sinh thái thi nhau mọc lên. Bộ mặt làng Cơ Giáo thay đổi từng ngày nhờ những tỷ phú cây cảnh. Đáng chú ý là những “tỷ phú làng” đã biết tập hợp nhau lại để làm giàu và cùng đóng góp xây dựng quê hương. Năm 2001, “Chi hội làm vườn xã” được thành lập với mục tiêu giúp mọi người trong làng trao đổi kinh nghiệm làm kinh tế. Đến nay, chi hội đã có tới hàng trăm hội viên. Tuy nhiên, các hội viên vẫn đang trăn trở tìm hướng phát triển bền vững cho làng nghề, bởi kinh doanh cây cảnh là một nghề khó, phụ thuộc nhiều vào đất đai, thời tiết, và nhất là đầu ra của thị trường cây cảnh.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Huân - Chủ tịch UBND xã Hồng Vân - hồ hởi tâm sự: “Cây cảnh đã đem lại sự đổi thay cho khắp các thôn xóm, làm cho kinh tế của xã chúng tôi phát triển, đời sống của nhân dân thay đổi từng ngày, đường làng ngõ xóm khang trang sạch đẹp. Chính quyền xã đang xúc tiến mọi thủ tục cho dự án xây dựng khu du lịch sinh thái 8ha, để trong tương lai, Cơ Giáo sẽ trở thành một làng sinh thái, thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn du khách bốn phương”./.