Hơn một năm qua, nhiều doanh nghiệp Việt Nam “điêu đứng” vì “dư chấn” của cơn bão khủng hoảng tài chính toàn cầu. Đô la mất giá - Vàng lên ngôi! Các doanh nghiệp lo lắng, cắt giảm chi phí quảng cáo – tiếp thị, rà soát lại từng khâu sản xuất -  vận hành để giảm thiểu chi phí, “thắt lưng buộc bụng” để vượt qua khủng hoảng. Liệu khủng hoảng có phải là khoảng thời gian đen tối của mọi doanh nghiệp? Doanh nghiệp Việt phải làm gì để vượt qua khủng hoảng? Tương lai năm tới của thị trường Việt Nam sẽ ra sao? Kẻ dè chừng, người hăm hở… Dù sao năm mới cũng đã đến rất gần. Các nhà lãnh đạo cũng đã đến lúc phải ra quyết định: Làm gì trong năm sau? Làm sao cho hiệu quả?

Khủng hoảng là đen tối?

Các chuyên gia kinh tế cho rằng: Trong nền kinh tế suy thoái, người tiêu dùng vẫn không ngừng mua hàng, họ chỉ thay đổi thói quen mua sắm. Họ hướng đến các sản phẩm mang tính gia đình, có nhiều giá trị hơn và cẩn trọng hơn khi ra quyết định. Họ có thể bỏ hàng giờ đồng hồ “lướt net” để so sánh giá cả và lựa chọn mẫu mã 1 sản phẩm yêu thích, hay để tìm ra điểm vui chơi cuối tuần vừa ý và rẻ nhất. Các doanh nghiệp vẫn phải sản xuất, vẫn phải kinh doanh.

Suy thoái không ảnh hưởng giống nhau đến tất cả mọi người. Một số doanh nghiệp có thể coi là không bị ảnh hưởng nào từ cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua do đặc thù kinh doanh cũng như năng lực điều hành của người quản lý. Chia sẻ với các doanh nhân tại Gala Marketing to Marketer (2M!) diễn ra ngày 14/11 tại Fortuna, Hà Nội, ông Nguyễn Ngọc Thành – TGĐ công ty Tư vấn y dược quốc tế IMC khẳng định “Khủng hoảng không ảnh hưởng gì tới hoạt động và sự phát triển của IMC." Vài công ty phát triển, vài công ty đóng cửa…và rồi người ta nhận thấy trong suy thoái vẫn không thiếu những cơ hội để vươn lên.

Ông Nguyễn Ngọc Thành (phải)

Tương lai thị trường Việt 2010

Theo đánh giá của Thủ tướng chính phủ, năm 2010 vẫn sẽ là năm khó khăn rất lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Năm 2009, kinh tế nước ta tuy đạt được tốc độ tăng trưởng khá (khoảng 5,2%) trong bối cảnh kinh tế thế giới suy giảm mạnh, nhưng mức độ phục hồi còn chậm, chưa vững chắc và đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong nhiều năm qua. So với năm 2008, tăng trưởng GDP, xuất khẩu, FDI, ngoại hối năm 2009 giảm một nửa, cho thấy cuộc khủng hoảng có tác động tới Việt Nam. Tuy nhiên, những lĩnh vực khác, những lĩnh vực nội địa vẫn tăng như chi phí cho quảng cáo tăng 23%, các mặt hàng tiêu dùng nhanh FMCG tăng 8%, tăng trưởng thương mại tăng 10%, tỉ lệ sử dụng internet tăng 25%.

“Sáu tháng nữa khủng hoảng mới kết thúc. Nền kinh tế không đột ngột tăng trưởng mạnh trở lại mà phải mất một khoảng thời gian. Tuy nhiên, năm nay nhiều thương hiệu Việt làm ăn rất tốt”. Đó là những dự báo của Chuyên gia nghiên cứu thị trường Ralf Matthaes – Giám đốc điều hành TNS Indochina trong Gala 2M! 2009. Ông chia sẻ: “Thời gian lí tưởng nhất để tăng chỉ tiêu quảng cáo là trong thời kì khủng hoảng. Vì lúc này, các công ty khác sẽ ngừng quảng cáo, mình vẫn tiếp tục công việc đó, người tiêu dùng sẽ có nhiều thời gian chú ý tới quảng cáo của mình hơn”. 

Vậy sức tiêu dùng cá nhân trong 12 tháng tới sẽ như thế nào?

TNS có làm nghiên cứu thị trường ở 2 thời điểm: Tháng 11/2006 và tháng 12/2008, có tới 72% người Việt Nam nghĩ rằng mức sống của họ sẽ tốt/ rất tốt về sau. Ở thời điểm tháng 8/2009, chỉ có 16% nghĩ cuộc sống của họ đang xấu hơn. Trong 10 thương hiệu phát triển nhanh nhất 6 tháng đầu năm 2009 có tới 8 thương hiệu Việt Nam, trong khi đó 3 năm trước chỉ có 2 thương hiệu Việt. Điều này cho thấy sự tự tin, lạc quan của người Việt Nam chính là điều quan trọng giúp nền kinh tế tăng trưởng tốt hơn và chính sách “người Việt dùng hàng Việt” của chính phủ đang phát huy tác dụng.             

Chuyên gia nghiên cứu thị trường Ralf Matthes nhận định xu hướng tiêu dùng trong năm tới:

- Ngành Viễn thông/ Thực phẩm/ Nước giải khát/ Dược phẩm/ Sản phẩm dùng trong gia đình/ Giáo dục:  vẫn duy trì ổn định nếu không nói là tăng trưởng mạnh

- Hàng điện tử/ Du lịch/ Máy tính – thiết bị nghe nhìn/ Chăm sóc sắc đẹp – chăm sóc cá nhân:  giảm từ ít đến nhiều

- Xe ô tô/ Tài chính – Ngân hàng/ Chăm sóc cá nhân: rất trì trệ. Tuy nhiên người tiêu dùng đang tiết kiệm hơn vì thế các ngân hàng vẫn ổn định.

Chuyên gia nghiên cứu thị trường Ralf Matthes

Giải pháp cho doanh nghiệp thời khủng hoảng

Cũng trong khuôn khổ Gala 2M!, các chuyên gia đã cùng các doanh nhân và các marketer Việt tìm ra một số giải pháp để giành lấy thành công trong khủng hoảng như sau:

1. Đặc biệt quan tâm tới bản sắc thương hiệu.
2. Coi trọng nghiên cứu thị trường trong việc xây dựng chiến lược thương hiệu và/hoặc chiến lược marketing bởi nghiên cứu thị trường có thể coi là giác quan thứ 6 của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh.
3. Luôn khiến người tiêu dùng tin tưởng vào sản phẩm của mình.
4. Không bao giờ giảm chất lượng. Chất lượng giảm thì niềm tin vào sản phẩm sẽ giảm.
5. Phân chia/ xếp hạng những thứ tự ưu tiên, những cơ hội của mình. Chúng ta không có nhiều tiền như thời bình thường để chi tiêu vào marketing nhưng hãy phân loại và tập trung vào cái thể hiện thành công nhất.
6. Nếu có giảm giá thì hãy giảm chi phí, đừng đơn thuần giảm giá hàng.
7. Tập trung vào những khách hàng chính. Có được 1 khách hàng mới phải mất phí đắt gấp 3 lần so với việc duy trì 1 khách hàng hiện tại.
8. Giúp khách hàng dễ tiếp cận, dễ mua mặt hàng của mình hơn.  

Mỗi một ngành hàng, mỗi một doanh nghiệp có một cách đi riêng cho mình để hướng tới sự phát triển nhưng nhìn chung, những gì đã qua cũng giúp cho chúng ta thấy được sức chịu đựng và khả năng chống chọi của các doanh nghiệp Việt Nam trong cơn bão khủng hoảng. 

Bà Vũ Thị Tâm – Phó GĐ công ty Vitajeans: nỗ lực trở thành công ty được khách hàng ưu đãi “Hoạt động chính của VTJ gồm may quần jean và giặt những sản phẩm Jean và Kaki.  Trong giai đoạn khủng hoảng, do sản xuất ít, nên VTJ đã dành toàn bộ thời gian cho việc rà soát hoạt động để cắt giảm chi phí. Chúng tôi cho vẽ lại chi tiết quá trình sản xuất và dịch vụ của mỗi phòng ban, phân xưởng, tái cấu trúc lại các quá trình và định mức sao cho năng suất cao nhất. Chuyển đổi từ sản xuất công đoạn sang sản xuất toàn phần nhằm giảm chi phí, tăng lợi nhuận do bỏ bớt các khâu trung gian. Bên cạnh việc tiêu chuẩn hoá lại toàn bộ hoạt động chúng tôi cũng đặc biệt quan tâm đến việc làm thế nào để trở thành công ty được khách hàng ưu đãi hơn là mình chỉ lo đi ưu đãi khách hàng. Bà Vũ Thị Tâm (trái) Ông Nguyễn Ngọc Thành – TGĐ Công ty IMC: Khác Biệt và Liên kết “Chúng tôi thực hiện biện pháp nghiên cứu và phát triển sản phẩm, tiếp thị và phân phối theo triết lý “Đại Dương Xanh” để vô hiệu hóa cạnh tranh: Tập trung vào giá trị sản phẩm, công tác đào tạo – phát triển con người, tối ưu hoá giá trị sản phẩm, xây dựng liên minh. Sự thành công của IMC là sự cộng hưởng của hai yếu tố: Khác Biệt và Liên kết. Với trên 30 sản phẩm thành công được đưa ra thị trường bởi 10 công ty phân phối độc quyền, IMC tự tin có thể cùng các đối tác tạo lập những liên minh chặt chẽ trong việc tiếp thị - phân phối sản phẩm trên thị trường bằng những chiến lược marketing hợp lý và hiệu quả nhất. IMC sẵn sàng chia sẻ cơ hội thành công và mở rộng liên minh với tất cả các đối tác có cùng chí hướng trong ngành công nghiệp Thực phẩm chức năng ”. Bà Vương Bích Thu - GĐ Q cáo và Phát triển thương hiệu Công ty CP Eurowindow: linh hoạt trong xây dựng kế hoạch kinh doanh và phát triển thị trường Trong năm 2008 vừa qua, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã có những ảnh hưởng lớn đến các ngành kinh tế trong nước, trong đó Eurowindow cũng chịu những tác động nhất định. Tuy nhiên, đứng trước những khó khăn chung, Eurowindow chủ động, linh hoạt trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh và phát triển thị trường nên công ty đã vượt lên trên những khó khăn để giữ vững mức tăng trưởng trên 60%. Năm 2009, Eurowindow tiếp tục đầu tư xây dựng nhà máy thứ 4 tại Hà Nội. Eurowindow đã tận dụng cơ hội có được từ chủ trương kích cầu của Chính phủ trong việc cho hỗ trợ lãi suất vay để đầu tư trang thiết bị và dây chuyền sản xuất hiện đại, tái cơ cấu lại doanh nghiệp. Với định hướng phát triển đúng đắn của ban lãnh đạo công ty cộng với sự nỗ lực của toàn thể cán bộ và công nhân viên nên dự kiến doanh số năm 2009 của Eurowindow sẽ vượt mức kế hoạch 850 tỷ đồng, tăng trưởng trên 80%.