Đã bước qua cái tuổi “thất thập cổ lai hy”, nhưng vị Giáo sư có mái tóc bạc, dáng người nhỏ nhắn lúc nào cũng tất bật với những hội nghị khoa học và những hoạt động quyên góp hỗ trợ trẻ em và học sinh, sinh viên Việt Nam. Mỗi dịp gặp GS Trần Thanh Vân, là mỗi lần chúng tôi lại tràn đầy cảm xúc, thấy cảm mến và khâm phục vị GS này. GS Trần Thanh Vân thường nói với chúng tôi rằng ông chỉ quen “làm những chuyện nhỏ”. Nhưng nếu dõi theo những gì GS Trần Thanh Vân đã cống hiến trong suốt cuộc đời mình, mới thấy những chuyện ông làm không hề nhỏ chút nào.
Sang Pháp du học từ năm 16 tuổi, vào thời điểm đất nước còn bị chia cắt, người con của vùng đất nắng gió Quảng Bình không giây phút nào không nhớ tới quê hương. Vào đầu những năm 1970, khi đó chàng trai Trần Thanh Vân mới ngoài 30 tuổi, còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Nhưng nhận thấy ở quê nhà, nhiều trẻ em không có nơi ở vì chiến tranh, ông cùng bạn bè đã tìm cách kiếm tiền để xây dựng một làng trẻ em SOS. Thời đó chưa có Internet và điện thoại rất hạn chế, nên vào mỗi dịp Noel, người dân Pháp thường mua thiệp mừng để gửi cho người thân. Ông Trần Thanh Vân cùng bạn bè đã nhờ các họa sỹ Việt Nam vẽ và in thiệp Noel để bán lấy tiền. Nhờ những nỗ lực này, ông và bạn bè đã đủ tiền xây dựng làng trẻ em SOS đầu tiên ở Đà Lạt năm 1974. GS Trần Thanh Vân kể lại một kỷ niệm vui mà xúc động: “Có nhiều bữa thứ 7 - Chủ Nhật, chúng tôi phải đi bán thiệp Noel ở 30 đến 40 chỗ trong Paris. Vì thế, anh em chúng tôi chia nhau ra đi bán thiệp từ sáng sớm. Nhiều hôm rất lạnh và có tuyết”.
Tiếp sau Làng trẻ em SOS ở Đà Lạt, một số làng trẻ em khác tiếp tục được xây dựng nhờ tiền quyên góp như làng SOS ở Đồng Hới, hay Trung tâm Bảo trợ trẻ em Thuỷ Xuân - Huế. Bên cạnh đó, GS Trần Thanh Vân cũng tìm kiếm học bổng cho học sinh, sinh viên ở trong nước và một số sinh viên sang học tập tại Pháp. GS Trần Thanh Vân cho biết: “Tôi là người Việt Nam dĩ nhiên tôi mong muốn giúp cho các em học sinh Việt Nam đi học nhiều hơn nữa. Việc học luôn luôn là công việc mà chúng tôi chú trọng ngay từ lúc đầu.”
Cùng với thời gian, rất nhiều sự đã đổi thay, nhưng tấm lòng của GS Trần Thanh Vân đối với quê hương thì vẫn nguyên vẹn. Năm 1993, khi Việt Nam vẫn còn bị cấm vận của Mỹ, GS Trần Thanh Vân đã dùng uy tín khoa học của mình để cùng các nhà khoa học trong nước tổ chức hội nghị “Gặp gỡ Việt Nam”, có sự tham gia của nhiều nhà vật lý thế giới, bao gồm cả GS người Mỹ đạt giải Nobel Jack Steinberger. Vị GS này sau đó đã viết thư đề nghị Tổng thống Mỹ Bill Clinton dỡ bỏ cấm vận đối với Việt Nam.
 |
| Mô hình Trung tâm Quốc tế Gặp gỡ khoa học đa ngành tại Quy Nhơn |
Giờ đây, khi tuổi đã cao, GS Trần Thanh Vân đang tâm huyết xây dựng một Trung tâm quốc tế gặp gỡ khoa học đa ngành ở Quy Nhơn - Bình Định. Mong muốn của GS Trần Thanh Vân cũng rất giản dị và đáng trân trọng: “Chúng tôi có một mạng lưới những người bạn là các nhà khoa học trên thế giới. Nếu chúng tôi không làm gì cả thì sẽ mất cái mạng lưới ấy đi và sẽ mất hoàn toàn cho Việt Nam. Thành thử, chúng tôi đã già rồi nhưng vẫn cố gắng xông pha để đưa mạng lưới ấy về Việt Nam, để giúp cho các em Việt Nam gặp gỡ các nhà khoa học thế giới, để sự gặp gỡ ấy thúc đẩy các em có sự ham muốn và mong ước trong khoa khọc.”
Với nguồn vốn mà tổ chức “Hội gặp gỡ Việt Nam” của GS Trần Thanh Vân tích lũy được từ nhiều năm qua, cùng sự ủng hộ của nhiều nhà khoa học quốc tế, GS Trần Thanh Vân hy vọng Trung tâm quốc tế gặp gỡ khoa học đa ngành sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động từ năm 2011./.